Abdest

Abdest Nedir?

Abdest, Müslümanların namaz, tavaf ve diğer belirli ibadetlerden önce belirli organları yıkaması ritüel temizliğidir. Tuvalet, derin uyku veya geçici bilinç kaybı gibi günlük olaylardan kaynaklanan küçük hadeseyi (hadeş-i asgar) giderir. Abdest Kuran 5:6'da emredilmiş, Hz. Peygamber (s.a.v.) tam yöntemini uygulamasıyla göstermiştir.

Kuran'da Abdest

Allah emreder: "Ey iman edenler! Namaz kılmak istediğiniz zaman yüzlerinizi ve dirseklerinize kadar ellerinizi yıkayın; başlarınızı meshedin ve topuklara kadar ayaklarınızı yıkayın." (Mâide 5:6)

Abdestin Farzları (6)

1. Niyet — kalpte abdest niyeti
2. Yüzü yıkamak — alından çeneye, kulaktan kulağa
3. Kolları yıkamak — parmak uçlarından dirseklere (dirsekler dahil)
4. Başı mesh etmek — en az bir kısmı (Hanefilere göre dörtte biri)
5. Ayakları yıkamak — topuklarına kadar
6. Sıra (tertip) — ayetteki sırayla

Adım Adım Yöntem (Sünnet)

1. "Bismillâh" demek
2. Elleri bileklere kadar üç kere yıkamak
3. Ağzı çalkalamak (mazmaza) üç kere
4. Burna su çekip çıkarmak (istinşak) üç kere
5. Yüzü alından çeneye, kulaktan kulağa üç kere yıkamak
6. Önce sağ kolu dirseğe kadar üç kere, sonra solu
7. Başın tamamını bir kez mesh etmek
8. Kulakların içini ve arkasını parmakla mesh etmek
9. Önce sağ ayağı topuğa kadar üç kere, sonra solu yıkamak
10. Şehâdet duâsını okumak

Abdesti Bozan Şeyler

• Mahalden bir şeyin çıkması (idrar, dışkı, gaz)
• Şuuru kaybedecek derecede uyku
• Bayılma veya sarhoşluk
• Avret yerine doğrudan dokunmak (bazı mezheplere göre)
• Ağız dolusu kusmak (Hanefilere göre)
• Akarcasına kanama (Hanefilere göre)
• Namazda kahkahayla gülmek (Hanefilere göre)
• Deve eti yemek (Hanbelilere göre)

Hadis'te Abdest

• "Tahâret olmadan hiçbir namaz kabul edilmez." (Müslim 224)
• "Müslüman veya mümin bir kul abdest aldığında yüzünü yıkayınca gözüyle baktığı her günah suyla — veya suyun son damlasıyla — yüzünden ayrılır. Ellerini yıkadığında elleriyle işlediği her günah suyla gider. Ayaklarını yıkadığında ayaklarının gittiği her günah suyla gider. Sonunda günahlardan arınmış olarak çıkar." (Müslim 244)
• "Ümmetim kıyamet günü abdest izlerinden yüzleri, elleri ve ayakları parlak olarak çağrılacak. Kim parlaklığını uzatabilirse uzatsın." (Buhârî 136, Müslim 246)
• "Abdest üzerine abdest nur üstüne nurdur." (İbn Mâce 512)

Abdestten Sonra Okunacak Dua

Abdest bittikten sonra başı hafifçe kaldırıp şu duayı okumak sünnettir. Peygamber ﷺ bu duayı okuyan için "cennetin sekiz kapısı açılır, dilediğinden girer" buyurmuştur (Müslim 234):

Arapça: أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَٰهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ

Okunuşu: Eşhedü en lâ ilâhe illallâhü vahdehû lâ şerîke leh, ve eşhedü enne Muhammeden abdühû ve resûlüh.

Anlamı: "Şehâdet ederim ki Allah'tan başka ilah yoktur; O tektir, ortağı yoktur. Yine şehâdet ederim ki Muhammed O'nun kulu ve elçisidir."

Tirmizî (55) rivayetinde şu ilave vardır: "Allâhümmec'alnî mine't-tevvâbîne vec'alnî mine'l-mütetahhirîn" — "Allah'ım, beni tevbe edenlerden ve temizlenenlerden eyle."

Abdeste Başlarken Besmele

Abdeste Bismillâh ("Allah'ın adıyla") diyerek başlamak sünnettir. Peygamber ﷺ: "Üzerine Allah'ın adını anmayanın abdesti (tam) olmaz" buyurmuştur (İbn Mâce 399). Cumhur ulemâ bunu kesin bir şart değil, kuvvetli bir tavsiye olarak anlamıştır.

Sıkça Sorulan Sorular

Bir abdestle birden çok namaz kılabilir miyim?

Evet. Geçerli bir abdest bozulmadıkça istediğiniz kadar namaz kılabilirsiniz. Yenileme zorunlu değildir, ancak her namaz öncesi yenilemek faziletli sünnettir.

Mestlere ve çoraplara mesh edilebilir mi?

Evet, sünnet olarak deri mestler (hufeyn) veya kalın yün çoraplara mesh edilebilir. Abdestliyken giyildiğinde, mukim için 24 saat, yolcu için 72 saat süreyle mesh geçerlidir.

Karşı cinse dokunmak abdesti bozar mı?

Mezhepler farklıdır. Şafi: evet, perdesiz ve nâmehrem ise. Hanefi: hayır, şehvet sebebiyle bir akıntı olmadıkça. Hanbeli: şehvetle ise evet. Maliki: yalnız haz veya şehvetle.