İslami Finans

Satıcının alış maliyetini açıklayıp üzerine anlaşılan bir kâr payı eklediği maliyet-artı satış. İslami bankalarca faizsiz alım finansmanında yaygın kullanılır.

Bankanın bir varlığı satın alıp müşteriye kira karşılığı kiraladığı sözleşme; sonunda mülkiyet devredilebilir (icâre müntehiye bi't-temlîk).

Şeriata göre yürütülen, faizi kâr-zarar paylaşımı ve varlığa dayalı sözleşmelerle değiştiren bankacılık; katılım bankacılığı da denir.

Kumar veya şans oyunları; servetin, başkasının kaybı pahasına salt şansla kazanılması. İslam'da haramdır ve İslami finanstan dışlanır.

Bir tarafın sermaye, diğerinin emek ve uzmanlık koyduğu ortaklık; kâr anlaşılan oranda paylaşılır, zarar sermayedara aittir.

Tüm ortakların sermaye koyduğu, kâr ve zararın paylar oranında bölüşüldüğü ortak girişim ortaklığı.

Faizli borç yerine somut varlık veya projelerde mülkiyeti temsil eden, çoğunlukla "İslami tahvil" denen şeriata uygun finansal sertifikalar.

Katılımcıların, faiz ve belirsizlikten kaçınarak, zarara karşı birbirlerini desteklemek üzere ortak bir fona katkıda bulunduğu İslami yardımlaşmalı sigorta.

Ticarî ve malî işlemleri — sözleşmeler, ticaret, ortaklıklar ve helal kazanç kurallarını — düzenleyen fıkıh dalı.

Malların sipariş üzerine üretildiği, fiyat ve niteliklerin önceden kararlaştırıldığı, ödemenin esnek olabildiği imalat veya inşaat sözleşmesi.

İslami finansın temel ilkesi; getirinin sabit faiz almak yerine bir girişimdeki gerçek riski paylaşarak elde edilmesi.

Yalnızca anaparası geri ödenen, faizsiz ve iyilik amaçlı borç; Kuran'da teşvik edilen bir hayır.

Alıcının, sonra teslim edilecek mallar için bedeli şimdi tam ödediği selem satışı — istisnaen caiz olup çoğunlukla tarımı finanse etmekte kullanılır.

Bir İslami finans kuruluşunun ürün ve işlemlerini şeriata uygunluk açısından inceleyip onaylayan ehliyetli âlimlerden oluşan kurul.

Faiz, aşırı belirsizlik, kumar ve haram sektörlerden arınmış; İslami hukuk şartlarını karşılayan ürün, yatırım veya işlemi tanımlar.

Bir tarafın, ücret karşılığı kendi adına işlem yapması için başkasını yetkilendirdiği vekâlet sözleşmesi. Fon yönetimi ve İslami bankacılık hizmetlerinde yaygındır.

Bir alımı rezerve etmek için yapılan ön ödeme; satış gerçekleşirse fiyata sayılır, gerçekleşmezse satıcı alıkoyabilir. Modern finansta opsiyona benzetilir.

Bir borç veya alacağın üçüncü bir tarafa satışı. Cevazı ve şartları mezhepler ile modern piyasalar arasında önemli ölçüde değişir.

Bir varlığın vadeli satılıp ardından peşin daha düşük fiyatla geri alındığı, fiilen faizli krediye dönüşen satış. Âlimlerin çoğu yasaklar.

İslam devletinin kamu hazinesi; tarihen zekât, ganimet, arazi vergileri ve toplum yararına kamu harcamalarını yönetmiştir.

İslam idaresindeki gayrimüslim erkeklerden, zekât ve askerlik yerine alınan ve onlara koruma sağlayan tarihî baş vergisi.

İslam idaresine giren topraklarda tarım arazisinden alınan tarihî arazi vergisi; devlet gelirinin önemli bir kaynağı.

Bir borcun devri ya da brokerler arası güvene dayalı geleneksel para transfer sistemi; nakit fiziksel olarak sınır geçmeden fon hareketine imkân verir.

Karşılıksız mülkiyet bağışı veya gönüllü devri; İslami bankalarca bazen mevduata isteğe bağlı bir ödül olarak verilir.

Beşte birlik bir pay — Sünnî fıkıhta tarihen ganimet ve bazı kazançlar üzerine; On İki İmam Şiîliğinde ise yıllık fazla gelir vergisi olarak.

Bir tarafın, başkasının borcunu veya yükümlülüğünü üstlendiği kefalet; İslami teminatların ve bazı tekâfül yapılarının temelidir.

Tarım ürünlerinden alınan, onda bir (sulanan arazide yirmide bir) oranındaki öşür; ürünlere düşen bir zekât türü.

Bir borca teminat olarak verilen rehin; alacaklı, yükümlülük ödenene dek tutabilir.

Likidite elde etmek için bir malı vadeli alıp üçüncü bir tarafa peşin satmak. Yaygın bankacılık biçimi âlimler arasında tartışmalıdır.

Bir tarafın varlıklarını korunmak üzere bir diğerine emanet ettiği vedia mevduatı; İslami vadesiz hesap mevduatının temelidir.